Activiteiten & Actueel

Kars Veling // Vlinders

Verslag van Vlinders in de tuin door Kars Veling                 d.d. 26 januari 2012

Een bijzonder inspirerende en boeiende avond. Dit niet alleen omdat vlinders boeiend zijn, maar Kars Veling wist ons deze avond mee te nemen naar de leefwereld van de vlinder en wel op een manier dat je erbij was. Prachtige foto's vergezelden zijn verhaal.

Kars begon zijn verhaal met de kieskeurigheid van de vlinder.  De rups van de Avondrood, een prachtige  nachtvlinder zit op de Fuchsia, maar wil ook wel het Wilgenroosje. De vlinder zit bij voorkeur op de geurende kamperfoelie.

De kieskeurigheid van de vlinder heeft alles te maken met de levenscyclus van de vlinder.  Die is bijzonder en bestaat uit vier verschillende fasen.

Het begint met het afzetten van de eitjes. Ze zijn meestal 1mm groot en na het afzetten gaat de vlinder dood. Uit het eitje komt de rups, en die heeft maar één doel; eten! Elke paar dagen vervelt de rups en dat doet hij 4 keer. Wanneer de rups dan voldoende gegroeid is gaat hij zich verpoppen. De pop hangt een tijd in rust, de rups vergaat tot een vloeistof waarvan elke cel een eigen bestemming heeft. B.v. de kleuren van de vleugel worden gevormd door wel 10.000 afzonderlijke schubjes. (Hoe minder schubjes, hoe  minder de snelheid van de vlinder is)  Alles is aanwezig voor de gedaantewisseling tot vlinder.  Bij veel vlinders gebeurt dit  een keer per jaar.  Deze vlinders houden een  winterslaap zoals de kleine Vos, Dagpauwoog en Citroenvlinder. Er zijn ook trekvlinders die naar Zuid-Europa trekken zoals de Atalanta of naar Afrika zoals de Distelvlinder. Door de klimaatverandering verschuift dit. De Atalanta overwintert nu ook al in Nederland en ook het Landkaartje is sinds de jaren 80 ook in Nederland te zien.

De vlinders met een korte cyclus zoals het Boomblauwtje en het koolwitje produceren meerdere generaties per jaar.

Wat hebben vlinders nodig?

  • Waardplanten voor de rupsen. Rupsen zijn kieskeurig maar hebben allen voor de groei eiwitten nodig. Het oranjetipje  heeft als voorkeur de pinksterbloem, of look zonder look. De dagpauwoog, de kleine vos en gehakkelde aurelia prefereren de brandnetel en de Citroenvlinderrupsen eten b.v. van de vuilboom. Verder zijn goede waardplanten: grassen, rolklaver, veldzuring.
  • Nectarplanten voor de vlinder. De vlinder is niet kieskeurig. Ze zoeken de makkelijkste plant (met de  meeste nectar). Vlinders leven namelijk kort, eten snel en dan voortplanten.  De vlinderplant is zon gemakkelijke plant. In het voorjaar de wilg en de sleedoorn en in de zomer de distels., maar ook hemelsleutel, ijzerhard, kamperfoelie en tijm.
  • Warmte en beschutting. Vlinders zijn koudbloedig en stellen wel eisen aan de omgeving, vooral de warmte door de zon is voor zijn lijf essentieel. Veel zon en weinig wind.
  • Een veilige plek voor de overwinteraars. Trekvlinders overwinteren uiteraard niet. De overwinteraars hebben hiervoor verschillende strategieën.

Vlinderoverwinteraars als de dagpauwoog, de kleine vos, citroenvlinder en gehakkelde aurelia, zoeken een beschut plekje in tuin (tussen bladeren), schuur of zolder en gaan daar in winterrust. Anderen overwinteren als eitje, b.v. het sleedoornblaasje (zeldzaam) Deze vlinder legt eitjes van 2 mm groot en vliegt pas in augustus/september.

Als rups zit het Gentiaanblauwtje in mierennesten waar de  ze mieren melk leveren en de rups een zoete stof.

Dan de lievelingsvlinder van Kars Veling; het oranjetipje. De waardplanten voor het oranjetipje zijn pinksterbloem en look zonder look. Vooral de pinksterbloemen aan de bosrand of houtwalrand zijn geliefd (worden niet afgemaaid). Oranjetipjes leven maar 5 dagen. Voor het voortplanten zoeken de vrouwtjes een hoge boom. De mannetjes gaan met de ogen op zoek naar de vrouwtjes en die willen paren. Vrouwtjes die al gepaard hebben weigeren. De paring moet liefst zo snel mogelijk gebeuren, voor het bevruchten van de eitjes is namelijk 1 dag nodig. Na een dag gaat het vrouwtje zoeken naar de goede waardplant, de pinksterbloem onder bomen en struiken. De pinksterbloem (heeft mosterdolie) moet voldoende bloemen hebben voor de nectar als voedsel voor de vlinder en moet voldoende knoppen hebben als voedsel voor de rups. Voor ze de eitjes afzet controleert ze eerst of al een ander eitjes heeft afgezet (wegens kannibalisme) Is de plek in orde dan zet ze 1 eitje enz tot wel 200 eitjes elk afzonderlijk.

Waarom zo kritisch? Na 1 dag kleurt het eitje oranje en 2 weken later komt er een 1,5 mm grote rups uit het eitje. De rups eet het verse zaad van de pinksterbloem (vandaar de knoppen) en een week later heeft de rups zich al 2 keer verveld. Weer een week later is de rups klaar en begin juni gaat hij zich verpoppen. Pas 9 maanden later is de vlinder klaar. En is de cyclus rond.

 

Welke vlinders vind je in Hengelo in goede vlindertuinen?

De exoot koninginnepage vroeger alleen in de Pietersberg maar nu, dankzij de klimaatverandering, regelmatig hier te zien evenals de rups ervan.

Het bonte zandoogje neemt enorm toe. Levert 3-4 generaties per jaar en heeft als waardeplant; grassen.

Een goede vlindertuin is een tuin met nectarplanten. De vlinderstruik is er  in wel 100 soorten, div  kleuren en maten, het  is de topper. Verder de vuilboom, damastbloem, judaspenning, kamperfoelie, koninginnekruid, hemelsleutel en herfstaster. Ook klimop is een topper als nectarplant.

2003 was een goed vlinderjaar. De komma kwam uit de hei op vlinderstruik terecht en is daar gebleven. Ook de kolibrievlinder is sinds dat jaar veel te zien.

De vlinderstruik (Budleja) is ook s avonds erg in trek, veel nachtvlinders zoals de huismoeder (harig en houdt daardoor goed warmte vast) zijn er dan te zien. In het najaar is rottend fruit ook in trek bij de vlinders.

Goede waardplanten zijn pinksterbloem, look zonder look, grassen, rolklaver, hulst, klimop, hop, veldzuring, vuilboom (sporkelhout)

Sporkelhout (vuilboom) is ook een goede waardplant voor b.v. citroenvlinder en boomblauwtje (heeft de bloemknoppen nodig). De klimop is in het najaar een waardplant. Het rupsje gaat in de bloemknop zitten (maakt zelfs het gaatje dicht)

Warmte en beschutting.

Maak de tuin NIET winterklaar.  Beide eisen zijn nodig voor het overwinteren van vlinders, eitjes en poppen. Maar ook voor andere dieren zoals de egel.

Laat in een hoekje een pol brandnetels staan of zet een pol in een bloempot.

De ultieme vlindertuin is een tuin met:

Nectarplanten  (de tapkast voor de vlinder)

Waardplanten, de kraamkamer en voorraadkast voor de rupsen en poppen.

Fini Morskate

meer

 

 

 

25
Jun
Schilderachtige Hollandse luchten, beestjes en wat geel
24
Jun
OOK VEEL GEEL
Menu